درسوگ حضرت ام البنین (س)

 

13جمادی‏ الثانی

سالروز وفات حضرت ام‏ البنینسلام‏ الله علیها می باشد.

    مشخصات و نسب


نام "فاطمه" و کنیه‏ "امُّ البنین"
(مادر پسران) است. پدرش حِزام، و مادرش ثمامه یا لیلاست. همسرش علی‏بن ابی‏طالب
علیه‏السلام و فرزندانش عباس علیه‏السلام ، عبداللّه‏، جعفر و عثمان هستند که هر
چهار نفرْ در سرزمین کربلا و در رکاب امام حسین علیه‏السلام به شهادت رسیدند.
آرام‏گاه وی در مدینه منوّره و قبرستان بقیع است
.

تاریخ گواهی می‏دهد که پدران و داییان حضرت ام‏ البنین از
دلیران عربِ پیش از اسلام بوده و از آن‏ها به هنگام نبرد، دلیرْمردی‏های فراوانی
نقل شده است که در عین شجاعتْ بزرگ و پیشوای قوم خود نیز بوده‏اند، آن‏چنان که
حاکمان زمانْ در برابرشان سرتسلیم فرود می‏آورند. اینان همانان هستند که عقیل نسبْ‏شناس
بزرگ عرب و برادر علی علیه‏السلام  به امیرالمؤمنین علیه‏السلام گفت: «در میان
عرب از پدرانش شجاع‏تر و قهرمان‏تر یافت نمی‏شود
».

انتخاب ام البنین برای همسری امام علی علیه‏السلام

بعد از شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام ‏الله علیها ، علی بن
ابی‏طالب علیه‏السلام برادرش عقیل را که آشنا به علم نسب‏شناسی عرب بود فرا
خواند و از او خواست که برایش همسری از تبار دلاوران برگزیند تا پسر دلیری برای
مولا به ارمغان آورد
.

عقیل، فاطمه کلابیه را برای حضرت برگزید که قبیله و
خاندانش، بنی کِلاب، در شجاعت بی‏مانند بودند، و حضرت علی علیه‏السلام نیز این
انتخاب را پسندید
.

بعد از این که عقیل شجره ‏نامه‏ های اَعراب را بررسی و
ام‏ البنین را انتخاب کرد، حضرت علی علیه‏السلام ، او را نزد پدر ام‏ البنین فرستاد.
پدرخشنود از این وصلت مبارک، نزد دختر خود شتافت و موضوع را در میان گذاشت. ام
البنین نیز با سربلندی و افتخارْ پاسخ مثبت داد و پیوندی همیشگی بین وی و مولای
متقیان علی بن ابی‏طالب علیه‏السلام برقرار شد
.

امام علی علیه‏ السلام ، در همسرش عقلی سترگ، ایمانی استوار،
آدابی والا و صفاتی نیکو مشاهده کرد و او را گرامی داشت و از صمیم قلب در حفظ
حُرمت او کوشید
.

از فاطمه تا ام‏ البنین

فاطمه کلابیه، بعد از گذشت مدتی از زندگی مشترک با علی
علیه‏السلام ، به امیرالمؤمنین پیشنهاد کرد که به جای «فاطمه»، که اسم قبلی و اصلی
وی بوده، او را ام البنین صدا زند تا فرزندان حضرت زهرا علیهاالسلام از ذکر نام
اصلی او توسط پدرشان، به یاد مادر خویش، فاطمه زهرا علیهاالسلام نیفتند و در
نتیجه، خاطرات گذشته، در ذهن آن‏ها تداعی نگردد و رنج بی‏مادری آن‏ها را آزار ندهد
.

ام‏ البنین و فرزندان حضرت زهرا سلام‏الله علیها

ام ‏البنین بر آن بود که، در زندگی جای خالی حضرت زهرا
علیهاالسلام را برای فرزندان ایشان پر کند؛ مادری که در اوج شکوفایی پژمرده شد و
آتش به جان فرزندان خردسال زد: فرزندان فاطمه زهرا علیهاالسلام در وجود این بانوی
پارسا، مادر خود را می‏دیدند و رنج فقدانِ مادر را کمتر احساس می‏کردند
.

ام ‏البنین علیهاالسلام ، فرزندان دختر گرامی رسول خدا
صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏آله را بر فرزندان خود مقدّم می‏داشت و بخش عمده محبت و علاقه خود
را متوجه آنان می‏کرد و آن را فریضه‏ای دینی می‏شمرد؛ زیرا خداوند متعال در کتاب
خود، همگان را به محبت آنان دستور داده است
.

فرزندان ام‏البنین علیهاالسلام

ثمره زندگی مشترک ام البنین علیهاالسلام با حضرت علی
علیه‏السلام ، چهار پسر بود که به دلیل داشتن همین پسران، او را ام‏ البنین، یعنی
مادر پسران می‏خواندند. نام فرزندان ایشان به ترتیب عبارتند از: قمربنی‏ هاشم حضرت
ابوالفضل العباس علیه‏السلام ، عبداللّه‏، جعفر و عثمان
.

فرزندان ام البنین همگی در کربلا به شهادت رسیدند و نسل
ایشان از طریق عُبیداللّه‏ فرزند حضرت ابوالفضل علیه‏السلام ادامه یافت
.

با شهادت چهار فرزند ام ‏البنین علیهاالسلام در کربلا، این
بانوی شکیبا، به افتخار مادر شهیدان بودن نائل آمد و درکنار همسر شهید بودن،
افتخاری دیگر بر صفحه افتخاراتش افزوده شد
.

وقتی خبر شهادت فرزندانش به او رسید، سرشک اشک از دیده فرو
ریخت و با روحیه‏ ای قوی در اشعاری گفت: «ای کسی که فرزند رشیدم عباس را دیدی که
همانند پدرش بر دشمنان تاخت، فرزندان علی علیه‏السلام همه شیران بیشه شجاعتند.
شنیده‏ ام بر سر عباس عمود آهنین زدند، در حالی که دست‏هایش را قطع کرده بودند؛ اگر
دست در بدن پسرم بود، چه کسی می‏توانست نزد او آید و با او بجنگد؟
»

فرزندانم به فدای حسین علیه‏السلام

ام‏ البنین بَشیر را دید که فرستاده امام سجاد علیه‏السلام بود
و به مدینه آمده بود تا مردم را از ماجرای کربلا و بازگشت کاروان امام حسین
علیه‏السلام با خبر سازد. به او فرمود: ای بشیر! از امام حسین علیه‏السلام چه خبر
داری؟ بشیر گفت: خدا به تو صبر دهد که عباس تو کشته گردید. ام ‏البنین فرمود: از
حسین علیه‏السلام مرا خبر ده
!

بشیر خبر شهادت بقیه فرزندان او را هم اعلام کرد، ولی
ام‏ البنین پیوسته از امام حسین علیه‏السلام خبر می‏گرفت و می‏گفت: فرزندان من و
آن‏چه در زیر آسمان است، فدای حسینم باد
.

چون بشیر خبر شهادت امام حسین علیه‏السلام را به آن حضرت
داد، صیحه‏ای کشید و گفت: ای بشیر! رگ قلبم را پاره کردی و سپس صدا به ناله و شیون
بلند کرد
.

این علاقه او به امام حسین علیه‏السلام دلیل کمال معنویت
اوست که آن همه ایثار را در راه مقام ولایت فراموش کرد و تنها از رهبرش سخن به
میان آورد
.

ام البنین، پاسدار خاطره عاشورا

از ویژگی‏های بسیار مهم ام البنین، توجه به زمان و مسائل
مربوط به آن است. وی پس از واقعه عاشورا، از مرثیه‏ خوانی و نوحه ‏سرایی استفاده
کرده تا ندای مظلومیت کربلاییان را به گوش نسل‏های آینده برساند. ایشان هر روز به
همراه پسرِ حضرت عباس علیه‏السلام ، عبیداللّه‏ که همراه مادرش در کربلا حضور داشت
و سند زنده‏ای برای بیان وقایع عاشورا بود، به بقیع می‏رفت و نوحه می‏خواند
.

او با این اشعار، هم حماسه کربلا را بازگو و هم در قالب
عزاداریْ به حکومت وقت نوعی اعتراض می‏کرد و مردم را که اطراف او جمع می‏شدند، از
جنایات بنی‏ امیه، آگاه می ‏نمود
.

ام‏ البنین علیهاالسلام ، واسطه فیض الهی

ام ‏البنین، همسر علی علیه‏السلام و مادر سردار کربلا، نزد
مسلمانان جایگاهی ویژه دارد، چون نزد خداوند از مقام و منزلتی والا برخودار است، و
این مقامْ به واسطه تقدیم خالصانه فرزندان در راه خدا و استواری و عبودیت ایشان
است. از این‏رو، مؤمنانِ حاجت‏مند و دردمند او را به درگاه حضرت باری تعالی شفیع و
واسطه قرار می‏دهند، و غم واندوهشان را با زیارت مزار آن بانو می‏زدایند
.

اهل بیت علیهم‏السلام و ام البنین علیهاالسلام

محبت بی‏شائبه ام البنین در حق فرزندان رسول خدا صلی ‏الله‏ علیه‏ و‏آله
و فداکاری فرزندان وی در راه سیدالشهدا، در تاریخ بی ‏پاسخ نماند. اهل بیت
علیهم‏السلام هم در احترام و بزرگ‏داشت وی کوشیدند و بسیار از او قدردانی کرده، او
را سپاس گفتند
.

زینب کبری علیهاالسلام پس از رسیدن به مدینه، به محضرش
شتافت و شهادت فرزندانش را به او تسلیت گفت. ایشان هم‏چنین در مناسبت‏های دیگر مثل
عیدها، برای ادای احترام، به محضر ام البنین علیهاالسلام مشرّف می‏شد
.

سخن بزرگان در بیان فضایل ام‏البنین علیهاالسلام

عالم جلیل ‏القدر، زین ‏الدین عاملی، شهید ثانی درباره حضرت
ام‏ البنین علیهاالسلام می‏گوید: «ام‏ البنین از بانوان با معرفت و پر فضیلت بود.
نسبت به خاندان نبوت، محبت و دلبستگی خالص و شدید داشت و خود را وقف خدمت به آن‏ها
کرده بود. خاندان نبوت نیز برای او جایگاه والایی قائل بودند و به او احترام ویژه
می‏ گذاشتند.» هم‏چنین علامه سید محسن امین می‏ گوید: «ام البنین علیهاالسلام ،
شاعری خوش‏بیان و از خانواده‏ای اصیل و شجاع بود.» علی محمد علی دُخَیِّل، نویسنده
معاصر عرب در وصف این بانوی بزرگوار می‏ نویسد: «عظمت این زن (ام البنین) در آن‏جا
آشکار می ‏شود که وقتی خبر شهادت فرزندانش را به او می‏دهند، به آن توجه نمی کند،
بلکه از سلامت حضرت امام حسین علیه‏السلام می‏ پرسد؛ گویی امام حسین علیه‏السلام
فرزندِ اوست نه آنان
».

سیزدهم جمادی‏الثانی؛ وفات آن حضرت

زندگی سراسر مهر و عاطفه و مبارزه ام‏ البنین علیهاالسلام ،
رو به پایان بود. او به عنوان همسر شهید، رسالت خویش را به خوبی به پایان رسانید و
فرزندانی تربیت کرد که فداییِ ولایت و امامت بودند
.

او، بعد از زینب کبری علیهاالسلام دار فانی را وداع گفت،
ولی تاریخ‏ نگاران سال ارتحال او را متفاوت نگاشته‏ اند، به طوری که عده‏ ای آن را
سال 70 ق بیان کرده‏اند و عده دیگری تاریخ وفات آن مادر فداکار را، سیزدهم جمادی
الثانی سال 64 ق دانسته‏اند که نظر دوم از شهرت بیشتری برخوردار است. ام‏ البنین را
در بقیع، در جوار امام حسن مجتبی علیه‏السلام ، فاطمه بنت اسد علیهاالسلام و دیگر
شخصیت‏ های اسلامیِ مدفون در آن‏جا به خاک سپردند

صفحه اصلی

گالری

چهارده معصوم (ع)

دیگر مناسبت ها

احادیث

اخبار هیئت

آموزش

متفرقه

دانلود

تماس با ما

عضویت / ورود