مداحی اهل بیت علیهم السلام از دیدگاه مقام معظم رهبری

رهبر معظم انقلاب اسلامي بارها در بيانات خويش به ويژگي هاي مداحي مناسب در مراسم هاي عزاداري سيد و سالار شهيدان اشاره فرموده اند.در ذيل به برخي از بيانات ايشان در خصوص مسائل مداحي و ذكر مصيبت اهل بيت(ع) اشاره مي كنيم.

 

 
من مکرّر عرض کردم، گاهى یک قطعه‌ى شعر که شما در یک مجلسى میخوانید، آن را خوب ادا میکنید، وقتى یک قطعه‌ى پر مغزِ خوش‌مضمونِ آموزش‌دهنده و آموزنده‌اى است، گاهى از یک سخنرانى دو ساعته، سه ساعته‌ى ما تأثیر آن بیشتر است؛ گاهى این‌جور است؛ خب، این خیلى فرصت خوبى است.
 
اگر این هزاران عنصر ستایش‌گر و مدّاح و خواننده‌ى مذهبى که در سراسر کشور، در مجالس، در محافل، با مردم مخاطبه میکنند و میخوانند، حدود و ضوابط این کار بزرگ را درست رعایت بکنند، شما ببینید چه اتّفاقى مى‌افتد. دشمنان ما از صدها وسیله، با صدها زبان، با انواع و اقسام کارها، در صدد تخریب اعتقاد، تخریب عمل، تخریب مسیر هستند؛ در نظام جمهورى اسلامى در درجه‌ى اوّل، و در دنیاى اسلام در درجه‌ى بعد. خیلى از آحاد مردم میفهمند، مى‌بینند، میدانند کارهایى را که دشمن دارد میکند، کانال‌هاى تلویزیونى، شبکه‌هاى رادیویى، انواع و اقسام شیوه‌هاى ارتباطى جدید الکترونیکى و غیره؛ یک چیزهایى هم هست که ما بیشتر اطّلاع پیدا میکنیم، آحاد مردم نمیدانند چه کارهاى پیچیده‌اى دارد در کشور ما انجام میگیرد براى انحراف افکار آحاد مردم ما، براى تغییر مسیر حرکت این ملّت، براى به زانو درآوردن اسلام، براى الگو نشدن جامعه‌ى شیعه و معارف شیعه در دنیاى اسلام، [خیلى‌] کارها دارد میشود.

بیانات در دیدار با مداحان روز ولادت حضرت زهرا (س)   1393/1/31

 
 
 در محیطهاى مراسم مذهبى، مراقب باشید هیچ کارى که از حدود ضوابط شرع ممکن است بیرون برود، رخ ندهد؛ این را مراقبت کنید. محیط مدّاحى و خوانندگى دینى، یک محیط پاک و مطهّرى است؛ نگذاریم آلودگى‌هایى که متأسّفانه در دنیاى هنر در  بین مردمان بى‌قید و بى‌مبالات رواج پیدا کرده است، به محیط هنر اسلامى و مذهبى در محیطهاى مذهبى رسوخ کند و نفوذ کند؛ این را مراقب باشید. محیط، محیط پاکیزه، طیّب، طاهر، [همراه با] عفّت؛ این‌جور محیطى باید باشد محیطى که ما در آنجا معارف اسلامى را میخواهیم با زبان شعر بیان کنیم.
 
سعى کنیم آنچه را به‌عنوان مضمون و محتوا در شعر خودمان میگنجانیم، هر کلمه‌ى آن آموزنده باشد. فرق نمیکند؛ گاهى مصیبت است، گاهى مدح است؛ همه‌ى اینها میتواند جورى انتخاب بشود که آموزنده باشد. در دوران شور انقلاب و هیجان انقلاب، در محرّمى که آخرین محرّم دوران طاغوت بود و محرّمى بود که بلافاصله بعد از محرّم و صفر، پیروزى انقلاب اتّفاق افتاد، هیئات مذهبى در شهرهاى مختلف، نوحه‌هایى را میخواندند که هر یک از این نوحه‌ها به‌قدر یک خطابه‌ى بلند و بلیغ، مردم را روشن میکرد و آگاه میکرد و بصیرت میداد. باید همیشه همین‌جور باشد؛ نوحه‌ها را [پرمحتوا کنید]. این کارى که نوحه‌خوان انجام میدهد، کار بسیار جذّاب و جالبى است.این سنّت نوحه‌خوانى و رفتارهایى که در نوحه‌خوانى انجام میگیرد، کارهاى بسیار مهمّى است؛ اینها استثنائىِ جامعه‌ى شیعه است، یعنى مخصوص ما است؛ در جاهاى دیگر، به این شکل در مراسم مذهبى وجود ندارد؛ این از امتیازات ما است؛ این را باید پرمحتوا کرد، پرمضمون کرد.
به این چیزها اگر ان‌شاءالله توجّه بشود، جامعه‌ى مدّاح یکى از اثرگذارترین پیشروان اصلاح در نظام فکرى و عملى جامعه‌ى ایران خواهد بود، و این میتواند تحقّق پیدا کند، کما اینکه الان هم در هر جایى که انسان مشاهده میکند که مدّاح بامسئولیّتى، متعهّدى،  شعر درست را، شعر خوب را، با شیوه‌ى درست اجرا میکند، واقعاً اثر میگذارد، مخاطبین خودش را بیدار میکند، آگاه میکند؛ و این از آن کارهایى است که هیچ صدقه‌ى جاریه‌اى معلوم نیست به این اندازه بتواند ارزش پیدا کند در پیشبرد جامعه؛ پیش خداى متعال کمتر کارى است که این‌همه بتواند انسان براى آن ارزش‌گذارى بکند؛ خیلى کار مهمّى است. شما بحمدالله این نعمت را دارید: صداى خوش، توانایى اجراى خوب، با آهنگ خوب؛ اگر چنانچه این را همراه کنید با همین خصوصیّاتى که اشاره شد، به نظر میرسد که یکى از کارهاى بزرگ در پیشبرد اهداف نظام اسلامى و جمهورى اسلامى تحقّق پیدا خواهد کرد.
بیانات در دیدار با مداحان در روز ولادت حضرت زهرا (س)   1391/1/31
 

 

حضرت آیت الله خامنه ای وجود استعدادهای درخشان و دلهای مشتاق در میان مداحان جوان و همچنین پیشکسوت در جهت گسترش توسل و اظهار ارادت به خاندان عصمت و طهارت را یک فرصت ارزشمند و نعمت بزرگ و برکت عام برای کشور دانستند و افزودند: شأن مداح و ستایشگر اهل بیت علیهم السلام، برانگیختن عواطف و سپس هدایت کردن این عواطف به سمت خرد و اندیشه است و در طول تاریخ نیز همین قرار گرفتن عواطف در کنار عقل و خرد و استدلال، مایه ی حفظِ معنویت، دین و اخلاق بوده است.
ایشان، خاطرنشان کردند: انتخاب شعر و لحن و شیوه ی اجرا از سوی مداح باید در راستای افزایش معرفت و عمق بخشیدن به هدایت مردم و دانایی های آنها از دین و راه زندگی باشد.
رهبر انقلاب اسلامی با اشاره به تأثیر عمیق و زیاد اجرای شایسته یک قصیده یا غزل در انتقال معارف دینی، تأکید کردند: از این فرصت باید به درستی استفاده کرد و نباید با انتخاب اشعار بدون محتوا یا دارای نکات ضعیف و غلط و یا اجرای نامناسب و خارج از حدود شرعی، این فرصت مغتنم را ضایع کرد.
  بیانات در دیدار بامداحان اهل بیت (ع) در روز ولادت حضرت زهرا (س)  1392/2/11
 

 

شعري كه شما با صداي خوش و با آهنگِ زيبا مي خوانيد، تاثير آن در بسياري از موارد از يك گفتار علميِ منطقيِ فلسفي يا غير فلسفي بيشتر است؛ اگر آنچه كه خوانده مي شود، به درستي انتخاب شده باشد و جهات صوري و معنوي در آن لحاظ شده باشد. جهات صوري، زيبايي شعر است؛ شعر را بايستي درست و خوب انتخاب كرد.

شعر يكي از نمادهاي برجسته هنر است. هر بافته نظمي، شعر نيست؛ شعر خصوصيات خودش را دارد؛ بايد شعر انتخاب كرد. خوشبختانه شعراي خوبي هم داريم؛ شعرايي كه درباره اهل بيت (عليهم السّلام) با زبانهاي مختلف مي سرايند و زيبا و شيوا و خوب مي سرايند؛ و وقتي شما مشتري اش باشيد، اين تقاضا، عرضه را هم به دنبال خودش مي آورد.

پس شعر خوب، آهنگ خوب و صوت خوب مهم است. البته آهنگ خوب به معناي تقليد از آهنگ موسيقي هاي لهويِ مضلّ عن سبيل اللَّه نيست؛ اين را توجه داشته باشيد. بعضي از آهنگها، آهنگهاي بدي است، آهنگهاي غلطي است، آهنگهاي لهوي است؛ اين را نبايد به وادي حرفه مداحي و خواندن مداحي كشاند. عيبي ندارد كه شكلهاي جديدي را در خواندن و قرائت اشعار و آهنگ سازي هاي گوناگون ابتكار كنيد؛ اما از اين تشابه و تداخل بپرهيزيد. البته آهنگهاي لهويِ مضلّ عن سبيل اللَّه را مي گويم، نه حالاهر آهنگي كه يك وقتي در يك مضمون ديگري خوانده شده، آن را بخواهيم منع كنيم؛ نه، آهنگهايي كه لهوي است و مضلّ عن سبيل اللَّه است؛ اينها را نياوريد.

بيانات در ديدار جمعي از شاعران و ذاكرين اهل بيت(ع) 1390/03/03

 

در منبر مداحي حتماً در اول، فصلي اختصاص بدهيد به نصيحت يا بيان معارف به زبان زيباي شعر. اصلاً رسم مداحي از قديم اين طوري بوده است؛ الان يك مقدار آن رسم ها كم شده. مداح در اول منبر يك قصيده، يك ده بيت شعر - كمتر، بيشتر - فقط در نصيحت و اخلاق، با الفاظ زيبا خطاب به مردم بيان مي كرد؛ مردم هم مي فهميدند و اثر هم مي گذارد. من يك وقت گفتم كه گاهي شعر يك مداح از يك منبر يك ساعتيِ ما اثرش بيشتر است. البته هميشگي نيست؛ گاهي است.اگر خوب انتخاب و اجرا شود، اين طوري خواهد بود.

بيانات در ديدار جمعي از مداحان 1384/05/05

 

مدّاحيِ شما چند چشمه هنري وجود دارد: شعرتان هنر است؛ صدايتان هنر است؛ آهنگي كه انتخاب مي كنيد، هنر است؛ اشارات و كارهايي كه انجام مي دهيد، هنر است. عنصر دوم، عنصر تعقّل است؛ چون منطق، استدلال، حرف حساب، حرف درست و حرف خوب در لابلاي اين شعرها فراوان وجود دارد و مي تواند ذهنها را قانع كند. البته منطق، شكلهاي مختلفي دارد. گاهي برهاني است، گاهي خطابي است، گاهي شعري است؛ مقصود اين است كه بتواند اين پيام را به اعماق ذهن مخاطب برساند و او را قانع كند. خصوصيت سوم اين است كه شما حامل پيام ديني محسوب مي شويد؛ يعني سِمت معنوي و روحاني داريد. در دنيا خوانندگان خوب زياد هستند و ممكن است شعرهاي خوبي هم بخوانند؛ اما آنها از موضع مدّاح حرف نمي زنند؛ ولي شما از موضع مدّاح اهل بيت و از موضع معنوي و روحاني حرف مي زنيد. البته خصوصيات ديگري هم وجوددارد، اما اين سه خصوصيت در كنار هم مهمتر است.

بيانات در ديدار جمعي ازمداحان 1377/07/19

 

عاطفه مردم ما و پيوندشان با ائمه(عليهم السّلام) و عشقشان كه در شادي آنها حقيقتاً شاد مي شوند و در عزاي آنها حقيقتاً محزون و غمگين مي شوند، چيز بسيار مهمي است. حفظ و تقويت و پالودن و پيراستن و جهت دادن و هدايت اين، برعهده كساني از برگزيدگان - از جمله همين سلسله محترم مداحان كه داراي اين منصب عالي هستند - مي باشد.

بيانات در ديدار جمع كثيري از مداحان1368/10/28

بخشی از مطالب از سایت مداحان قم

صفحه اصلی

گالری

چهارده معصوم (ع)

دیگر مناسبت ها

احادیث

اخبار هیئت

آموزش

متفرقه

دانلود

تماس با ما

عضویت / ورود